Diyarbakır'ı uzaktan tanımanın yolu, şehri çepeçevre saran kara bazalt surlara bakmak. Dünyanın en uzun kesintisiz sur hatlarından biri sayılan bu duvarlar, Dicle'ye inen Hevsel Bahçeleri'yle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor ve şehrin eski merkezini, yani sur içini, dış mahallelerden ayırıyor.
Ege kıyısından bu bazalt şehre uzanan yol, ülkeyi batıdan doğuya kateden uzun bir hat. İzmir ile Diyarbakır arasındaki kuş uçuşu mesafe yaklaşık 1.141 kilometre.
İzmir ile Diyarbakır arasında yol ve ulaşım
Bağlantılı rota
Pegasus'un bu iki şehir için listelediği seçenekler büyük ölçüde İstanbul Sabiha Gökçen'de uçak değiştirerek kuruluyor. Mevsime ve uçuş takvimine göre başka bağlantı noktaları da görünebiliyor; Sabiha Gökçen'de geçecek bekleme süresi ise seçilen iki uçuşun arasındaki zamana göre kısalıp uzuyor. Uygun eşleşmeleri görmek için kalkış ve varış şehrini sayfadaki arama formuna girmeniz yeterli. Aktarmalı yolculukta iki uçuşta da yan yana oturmak isteyenler Pegasus koltuk seçimi seçeneklerine bakabilir.
Bağlar'daki DIY'den merkeze 6 kilometre
Diyarbakır Havalimanı (DIY) şehrin güneybatısında, Bağlar ilçesi sınırları içinde ve merkeze yalnızca 6 kilometre uzaklıkta. Meydan, sivil yolcu trafiğinin yanında askerî amaçla da kullanılan ortak bir havalimanı.
Şehre geçmek için taksi en kısa yol; sur içine yaklaşık 15 dakikada varılıyor. Belediye otobüsleri de havalimanına uğruyor, çevre ilçelere ya da Mardin yönüne devam etmek isteyenler araç kiralayabiliyor.
Konak'tan 18 kilometre uzaktaki ADB
İzmir tarafında uçuşlar Gaziemir'deki Adnan Menderes Havalimanı'ndan (ADB) kalkıyor. Konak'a uzaklığı 18 kilometre civarında. İZBAN banliyö treninin havalimanı durağı terminale çok yakın; Havaş servisleri, ESHOT otobüsleri ve yaklaşık 25 dakikalık taksi yolculuğu da seçenekler arasında. Kordon'da akşam yürüyüşü ya da Kemeraltı'nda bir kahve molasından sonra havalimanına trenle inmek, trafiğe takılma kaygısını da ortadan kaldırıyor.
Hangi mevsim
Diyarbakır yazın kavruluyor; temmuz ve ağustosta termometre sık sık 40°C'nin üzerine çıkıyor. Nisan-mayıs ile eylül sonundan ekime uzanan dönem, sur içinde saatlerce yürümek için en elverişli zaman. Kışlar serin geçiyor, ara sıra kar da görülebiliyor. Dicle kıyısında yetişen iri Diyarbakır karpuzu için ise eylül civarı öne geliyor; düzenlendiği yıllarda karpuz festivali de bu dönemde yapılıyor.
Surların çevrelediği eski kent
İçkale
Surların kuzeydoğu köşesinde kalan İçkale, şehrin en eski katmanlarını barındırıyor. Amida Höyüğü kazıları bu alanda sürüyor; restore edilen yapılarda müze ve sergi salonları açılmış durumda. Kale avlusundan Dicle vadisine doğru bakıldığında Hevsel Bahçeleri'nin yeşil şeridi görülüyor ve şehrin neden binlerce yıl bu noktada kurulduğu daha iyi anlaşılıyor.
İki tarihî han
Gazi Caddesi üzerindeki Hasan Paşa Hanı on altıncı yüzyıldan kalıyor ve bugün şehrin buluşma yerlerinden biri. Avlusunu çevreleyen salonlarda sabahları kurulan sofralar, Diyarbakır'ın gün içindeki ritmini de belirliyor.
Aynı yüzyıla tarihlenen Deliller Hanı ise sur içinin güneyinde, Mardin Kapı'nın yakınında. Restore edilerek otele dönüştürülen han, sur içinde kalmak isteyenler için tarihî bir konaklama seçeneği. Han çevresindeki burçlardan Hevsel manzarasına bakmak mümkün.
Kahvaltı ve tatlı
Hasan Paşa Hanı gibi mekânlarda sunulan sur içi kahvaltısı, peynir çeşitleri, bal-kaymak ve yöresel ürünlerle uzun bir sofraya dönüşüyor. Kuyruk yağıyla şişte pişen ciğer kebabını sabah saatinde yemek de burada alışılmış bir şey. Akşam yemeği için kuzu eti, patlıcan, sarımsak ve sumak ekşisiyle pişen sulu meftune ya da içi baharatlı pirinçle doldurulan kaburga dolması, Diyarbakır mutfağının ağır ama iyi bilinen tabakları. Günün tatlısı ise fıstıklı ve şerbetli burma kadayıf; Ulu Cami ile Dört Ayaklı Minare arasındaki sokaklarda tatlıcılara sıkça rastlanıyor.
Sur üstünde yürüyüş
Surların güney kapısı Mardin Kapı, burçlara çıkılan bölümlerden biri. Bu kısımdan bakıldığında bir yanda sur içinin damları, öbür yanda Dicle'ye kadar inen Hevsel Bahçeleri görülüyor; bahçelerde binlerce yıldır tarım yapılıyor. Sur içine dönüşte Kasım Padişah Camii'nin dört sütun üzerinde yükselen Dört Ayaklı Minare de aynı güzergâhın üzerinde kalıyor ve şehrin simge yapıları arasında sayılıyor.
Surların dışına
Merkezin 3 kilometre güneyindeki On Gözlü Köprü, Dicle üzerindeki on kemeriyle akşam saatlerinin adresi. Bir günü daha ayırabilenler Çınar ilçesine, Roma döneminden kalma Zerzevan Kalesi'ne ya da yaklaşık 50 kilometre mesafedeki Eğil Kalesi ve Dicle Baraj Gölü kıyısına uzanabiliyor. Diyarbakır'a farklı şehirlerden kalkan uçuşlar Pegasus Diyarbakır uçak bileti sayfasında bir arada.
Ege'den Dicle kıyısına gidenlerin soruları
Cahit Sıtkı Tarancı'nın doğduğu ev gezilebiliyor mu?
Ev müze olarak düzenlendi; sur içinde, Ulu Cami'nin yakınında ve avlulu Diyarbakır mimarisinin iyi bir örneği.
Zerzevan Kalesi'ndeki Mithras tapınağını görmek için nereye gidilmeli?
Tapınak, Çınar ilçesindeki Roma sınır garnizonunun yer altı bölümünde bulunuyor. Kale merkeze yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta ve UNESCO Geçici Listesi'nde.
On Gözlü Köprü'de gün batımını izlemek için ne kadar erken gitmek gerekir?
Köprü merkezin yaklaşık 3 kilometre güneyinde olduğu için sur içinden taksiyle kısa sürede ulaşılıyor; güneş batmadan yarım saat kadar önce varmak, kemerlerin üzerinde yürüyüp Dicle'nin iki kıyısını aydınlıkta görmeye yetiyor. Mervaniler döneminde 1065'te yapılan köprünün on kemeri akşam ışığında en net hâliyle seçiliyor. Yaz aylarında gündüz sıcağı yüksek olduğundan bu saat dilimi yürüyüş için de en rahat zaman.
Ulu Cami'nin avlusunda nelere dikkat etmeli?
Anadolu'nun en eski camilerinden biri olan yapının avlusunu çevreleyen sütunlu cepheler, mimarisinin en dikkat çekici bölümü. Cami sur içinde, Gazi Caddesi üzerinde yer alıyor.
