Ağrı'ya gitmek için en anlamlı dönem haziran ile eylül arası. Kışları sıcaklığın sık sık sıfırın çok altına indiği, yolları karla kapanan bu yüksek şehir yazın serin ve kuru bir havaya kavuşuyor; temmuz ve ağustos aynı zamanda Ağrı Dağı'nın izinli tırmanış sezonu. Bu aylarda Doğubayazıt ovasındaki tarihî yerler rahatça gezilebiliyor, yüksek rakımlı Balık Gölü'nün çevresindeki yeşil çayırlarda kamp kuruluyor ve yaylalardan inen taze bal ile tereyağı pazarları dolduruyor.
İzmir ile Ağrı arasında kuş uçuşu yaklaşık 1.378 kilometre var.
Ahmed-i Hani Havalimanı'na yapılan uçuşlar dönemsel olabildiği için bu iki şehri bağlayan seçenekler her ay aynı değil. Aktarmanın hangi havalimanında yapılacağı ve iki uçuş arasında ne kadar zaman geçeceği seçilen tarihle birlikte değişiyor; kış aylarında yoğun kar ve buzlanma ise hem yolları hem uçuşları etkileyebiliyor.
Ahmed-i Hani Havalimanı'na iniş
Uçak, adını Mem û Zîn'in yazarından alan Ahmed-i Hani Havalimanı'na (AJI) iniyor. Terminal şehrin batısında, Erzurum yolunun bulunduğu tarafta ve merkeze yaklaşık 9 kilometre mesafede. Taksiyle kısa bir yolculukla şehre varılıyor; uçuş saatlerine göre çalışan havalimanı servisi ve kiralık araç da seçenekler arasında.
Ağrı merkezinden Doğubayazıt'a ise karayoluyla yaklaşık 100 kilometre gidiliyor. Gezinin asıl durakları bu ilçede toplandığı için geceyi orada geçirmek gidip gelmeyi azaltıyor.
İzmir tarafında hazırlık
Yolculuk Gaziemir'deki Adnan Menderes Havalimanı'nda (ADB) başlıyor. Körfezin güneyinde, kent merkezine 18 kilometre kadar uzaklıktaki terminale banliyö treni İZBAN'la gitmek trafiğe takılmamanın en garantili yolu; Havaş, ESHOT hatları ve taksi de kullanılıyor.
Ege'nin ılık havasından Doğu Anadolu'nun yüksek platosuna geçerken bagajda bir kat kalın giysi bulundurmak yazın bile gerekiyor, çünkü Ağrı'da geceler serin. Seyahat tarihinin kayma ihtimali olanlar bilet değişikliği kurallarını önceden okuyabilir.
Doğubayazıt'a uzanan yol
Ağrı'nın en çok ziyaret edilen tarihî yerleri il merkezinde değil, Ağrı Dağı'nın eteğindeki Doğubayazıt'ta. Dağın güneyinde lav akıntılarıyla çevrili Tendürek de bu ovanın öbür ucunda yükseliyor. Varıştan sonraki ilk gün için sıra şöyle kurulabilir:
- Sabah erken saatte Ağrı'dan Doğubayazıt'a geçiş
- İshak Paşa Sarayı ve hemen yakındaki Ahmed-i Hani Türbesi
- Sarayın çevresindeki kayalıklarda Eski Bayazıt ve Urartu kalıntıları
- Öğleden sonra Gürbulak yönündeki Meteor Çukuru
Eski Bayazıt ve Ahmed-i Hani
On sekizinci yüzyılda yapılan İshak Paşa Sarayı yamaçtan Doğubayazıt ovasına bakıyor; Osmanlı, Selçuklu ve İran mimarisinin bir arada görüldüğü yapı çoğu ziyaretçinin ilk durağı. Sarayın hemen arkasındaki kayalıklara tırmanıldığında ise Eski Bayazıt'ın izleri başlıyor. Burada terk edilmiş eski kentin kalıntıları, bir cami ve Urartu dönemine ait kale izleri yan yana duruyor; kayalığın üstünden bakınca saray, ova ve Ağrı Dağı aynı manzaraya giriyor. Yürüyüş kısa ama dik, bu yüzden rahat bir ayakkabı yeterli oluyor.
Sarayın yakınındaki Ahmed-i Hani Türbesi, Mem û Zîn adlı eserin yazarına ait. Bölgede çok sevilen bu aşk anlatısını yazıya geçiren şairin türbesi, gün boyu ziyaretçi ağırlıyor ve havalimanına adını veren ismin nereden geldiğini de anlatıyor.
Doğubayazıt'tan İran sınırına giden Gürbulak yolu üzerindeki Meteor Çukuru, Ağrı merkezine yaklaşık 135 kilometre uzaklıkta. Bir göktaşı düşmesiyle oluştuğu kabul edilen bu büyük çukur, günün son durağı olarak programa giriyor.
İkinci gün için seçenekler farklı yönlere dağılıyor. Doğubayazıt yakınlarında, Üzengili köyünün çevresindeki gemi biçimli doğal oluşum Nuh'un Gemisi'nin izi olarak anılıyor ve merak edenleri kendine çekiyor. Güneybatıda, il merkezine 70 kilometre kadar uzaklıktaki Diyadin'de ise Murat Nehri'nin oyduğu kanyonun kenarında sıcak su kaynakları ve kireçtaşından traverten basamakları görülüyor. Kaplıcalar, Doğubayazıt'ın taş yapılarından sonra yorgunluk atmak için iyi bir mola.
Yayla balı ve otlu peynir
Ağrı'nın yüksek yaylalarında hayvancılık yaşamın merkezinde olduğu için kahvaltı sofrası tereyağı, otlu peynir ve çiçek balıyla kuruluyor; yayla balı şehirden hediyelik olarak en çok alınan ürün. Akşam yemeğinde etin tokmakla dövülerek hazırlandığı abdigör köftesi, tatlıda ise nişasta, tereyağı ve şekerle yapılan hasude sofraya geliyor.
Ağrı Dağı'nın karları çekilip ovanın yeşerdiği haziran ve eylül arasına bir hafta sığdırmak isteyenler, İzmir'den o haftalara denk gelen bağlantıları arama formunda tarih tarih karşılaştırabilir.
