Samsun denince akla ilk gelen tarih 19 Mayıs 1919, ama o yolculuğun devamını anlatan yer şehrin 85 kilometre içerisinde, Havza'da duruyor. Havza Atatürk Evi Müzesi, Mustafa Kemal'in 1919'da kaldığı ve genelgeleri yayımladığı bina; Samsun'a ayak basılan sahilden iç kesime doğru ilerleyen Milli Mücadele hikâyesinin ikinci durağı. Mardin'den Samsun'a gelen biri için bu ev, kıyıdaki müzelerle birlikte okunduğunda şehrin anlamını tamamlıyor.
Mardin ile Samsun arasındaki kuş uçuşu mesafe 568 kilometre. Pegasus iki şehri büyük ölçüde İstanbul Sabiha Gökçen'de kurulan bağlantılarla birleştiriyor; sefer planı kimi tarihlerde başka seçenekler de getirebiliyor. Aktarma süresi, iki uçuşun kalkış saatleri arasındaki farka göre değiştiği için toplam yol her tarihte farklı bir uzunluk çıkarıyor ve bu fark birkaç saati bulabiliyor.
Mezopotamya'dan Karadeniz'e
Havza'daki ev
Havza'ya gidiş, Samsun programında ayrı bir gün gerektiriyor; ilçe merkeze yaklaşık 85 kilometre uzaklıkta. Müzenin yanında, şehir merkezindeki Gazi Müzesi ile İlkadım sahilindeki Bandırma Gemi Müzesi aynı hikâyenin ilk sayfalarını anlatıyor. Mustafa Kemal'in kente geldiğinde konakladığı eski Mıntıka Palas oteli bugün Gazi Müzesi; içeride o günlerden kalan eşya ve belgeler duruyor. Bu iki müzeyi önce, Havza'yı sonra görmek olayların sırasını izlemeyi sağlıyor.
Şehrin simgesi ise Cumhuriyet Meydanı'ndaki Onur Anıtı: Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel'in yaptığı atlı Atatürk heykeli, merkezdeki müze gezisinin başlangıç noktası olarak kullanılıyor.
Kızıltepe ovasında uçağa biniş
Yolculuk, adını Nobel kazanan Aziz Sancar'dan alan terminalde başlıyor; eski kentten ovaya inen Kızıltepe yolunda, merkezden 20 kilometre kadar uzakta. Taksiyle yaklaşık 25 dakikalık bir yol; havalimanı servisi ve araç kiralama da mevcut. Mezopotamya ovasına bakan yamaçtaki taş evlerden ayrılmadan önce zaman kalırsa, gün batımı manzarasıyla bilinen ve on dördüncü yüzyılın sonunda Artuklu Sultanı Melik Necmeddin İsa'nın yaptırdığı Zinciriye Medresesi son durak olabilir; Akkoyunlu dönemine ait Kasımiye Medresesi de avlusundaki su kanalıyla aynı gün görülebilecek bir yapı.
Mardin'de yazların çok sıcak geçtiğini, Samsun'da ise sıcaklığın genelde 25-30 derece çevresinde kaldığını düşünürsek, yaz yolculuğu iki farklı iklim arasında bir geçiş anlamına geliyor.
Samsun'un kıyıdaki havalimanından kente
Samsun Çarşamba Havalimanı şehrin doğusunda, Çarşamba ilçesi sınırlarında ve sahile yakın konumda; terminal Samsun merkezinden çok Çarşamba'ya yakın. Merkeze uzaklık yaklaşık 23 kilometre ve taksiyle 25-30 dakika sürüyor. Uçuş saatlerine göre çalışan havalimanı otobüsü ve araç kiralama ofisleri de var. Yılın her döneminde yağmur görülebildiği için valizde hafif bir yağmurluk bulundurmak, sahil yürüyüşlerinde işe yarayabilir. Valiz sınırları için bagaj hakkı sayfasına bakılabilir.
Varış günü için şöyle bir sıra kurulabilir:
- Havalimanından taksi, otobüs ya da kiralık araçla merkeze geçiş
- Sahil boyunca uzanan Batıpark'ta yürüyüş
- Batıpark'taki istasyondan teleferikle Amisos Tepesi
- Akşam yemeğinde Bafra pidesi
Ladik ve Akdağ
Ladik ilçesindeki Ladik Gölü, kuş gözlemi yapılan bir göl; çevresindeki Akdağ ise yaylalarıyla biliniyor. Göl ve dağ aynı ilçede olduğu için ikisi tek bir günübirlik gezide görülebiliyor. Kıyı şehrinin kalabalığından uzaklaşmak isteyenler için Ladik, merkeze 75 kilometrelik mesafesiyle ulaşılabilir bir iç bölge kaçamağı ve Havza'ya yapılacak gezinin bir parçası olarak da planlanabiliyor.
Batıpark
Merkeze yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki Batıpark, sahil boyunca uzanan bir park; yürüyüş alanları ve teleferik istasyonu burada. Teleferikle çıkılan Amisos Tepesi'nde antik Amisos'un tümülüsleri bulunuyor ve şehir manzarası tepeden izleniyor. Park ile tepe birlikte, Samsun'a varılan ilk akşam için yeterince dolu bir program oluşturuyor; merkezden Atakum yönüne doğru uzanan sahil yolu ise kilometrelerce süren yürüyüş ve bisiklet parkuruyla aynı rotanın devamı.
İki pide
Samsun'un en bilinen lezzeti olan Bafra pidesi ince, uzun ve bol iç malzemeli. Çarşamba pidesi ise ondan farklı, kendine özgü hamuru ve pişirimiyle ayrılıyor. İkisini aynı gezide denemek, Samsun mutfağının iki ilçesini karşılaştırmanın en kolay yolu; havalimanının Çarşamba'ya yakınlığı da Çarşamba pidesini varış ya da dönüş gününe eklemeye uygun kılıyor. Mardin'in ince hamurlu böreği sembusekle büyüyen biri için kıymalı pide tanıdık bir tat olsa da hamurun kalınlığı ve biçimi bambaşka.
Kızılırmak ve Yeşilırmak ovalarında yetişen Bafra ve Çarşamba pirinci, Terme ve sahil ilçelerinde yetişen fındıkla birlikte dönüş valizine giren ürünlerden.
Samsun sahiline gidenler neyi merak ediyor?
19 Mayıs günü Samsun'da hangi etkinlikler yapılıyor?
Şehirde 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kutlamaları düzenleniyor; Samsun bu günün sembol şehri olarak kutlamaların merkezinde yer alıyor.
Kızılırmak Deltası'nda kuş gözlemi için nereye gitmek gerekiyor?
Delta, Bafra ilçesinde ve merkeze yaklaşık 55 kilometre uzaklıkta. Ramsar alanı olarak korunan sulak alanda yüzlerce kuş türü görülüyor; gözlem kuleleri bulunuyor ve alanda manda sürüleri de dolaşıyor. Bafra pidesi de aynı ilçenin adını taşıdığı için delta gezisi, öğle yemeğini pidenin doğduğu yerde yemekle birleştirilebiliyor. Akşam merkeze dönüş, araçla rahatça yapılabilecek bir mesafede.
Amisos Hazinesi hangi müzede sergileniyor?
Helenistik döneme ait altın takılardan oluşan hazine, Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde bulunuyor.
Şahinkaya Kanyonu'na tekneyle mi gidiliyor?
Kanyon, Vezirköprü'deki Altınkaya Baraj Gölü üzerinde ve tekneyle geziliyor; merkeze uzaklığı yaklaşık 110 kilometre olduğu için ayrı bir gün ayırmak gerekiyor.
Kaz tiridi her mevsim bulunur mu?
Kaz eti ve yufkayla hazırlanan bu yemek özellikle Çarşamba'da, kış aylarında yapılıyor.
