Amasya'yı ilk kez görecek biri için en iyi başlangıç noktası, suyun kenarına kurulmuş İkinci Bayezid Külliyesi. Bir cami, bir medrese ve bir imaretten oluşan bu Osmanlı topluluğu, on beşinci yüzyıldan beri ırmağın akışına yan vermiş hâlde bekliyor; şehzadeler şehri diye anılan kentin Osmanlı katmanı, bu yapıların çevresinde en açık biçimiyle okunuyor. Külliyenin önünden bakıldığında karşı yakadaki Yalıboyu evleri ve onların da yukarısında, dağın kayalık yüzüne oyulmuş Pontus hükümdarlarının mezarları aynı kareye giriyor.
Hatay'dan bu vadiye uzanan yolun kuş uçuşu karşılığı 501 kilometre. Pegasus'un bu hat için çizdiği yol çoğunlukla İstanbul'un Anadolu yakasındaki havalimanından geçiyor; tarifenin elverdiği bazı dönemlerde listede başka aktarma noktaları da görülebiliyor. İki uçuş arasında yerde kalınan süre günden güne oynadığından, toplam yolculuk süresi de seçilen bağlantıyla birlikte şekilleniyor.
Akdeniz kıyısındaki Amik Ovası'ndan Karadeniz'in iç kesimine, dar bir ırmak vadisine iniliyor.
Amik'ten Merzifon'a
Kalkış yapılan HTY kodlu terminal ovanın ortasında, Antakya'dan kuzeye doğru yirmi iki kilometre kadar gidince karşınıza çıkıyor; taksi bu yolu yarım saate yakın bir sürede alıyor, isteyen otomobil de kiralayabiliyor. Depremde zarar gören pist kısa süre içinde onarılıp trafiğe yeniden açılmıştı, kentin kendisi ise hâlâ yeniden inşa ediliyor. Ayrılmadan önce coğrafi işaretli Hatay künefesi ya da kahvaltıda zeytinyağıyla yenen zahter, UNESCO'nun gastronomi kenti saydığı bu sofranın son hatırası olabilir.
Uçak Amasya'nın değil, batıdaki Merzifon ilçesinin toprağına iniyor: MZH kodlu havalimanından şehir merkezine 45 kilometre kadar yol var. Bu mesafeyi taksiyle kat etmek aşağı yukarı üç çeyrek saat alıyor; tarifeye bağlı servis otobüsleri ile terminaldeki kiralama ofisleri öbür iki yol. Aktarmalı yolculukta kabin bagajının ölçülerini Pegasus bagaj hakkı sayfasından kontrol etmek, iki uçuşta da aynı çantayı rahatça taşımanın yolu.
Irmak boyunca
Külliyeden sonra iki yapı daha bu kıyı yürüyüşüne giriyor. 1308 tarihli Amasya Darüşşifası bir zamanlar hastaların tedavi edildiği bir şifahaneydi; bugün içinde Sabuncuoğlu'nun adını taşıyan, tıbbın ve cerrahinin geçmişini anlatan bir müze var. Selçuklulardan, on üçüncü yüzyıldan kalan Gökmedrese Camii'nin adı ise kubbesini vaktiyle kaplayan turkuaz renkli çinilerden geliyor. Varıştan sonraki ilk gün için şöyle bir sıra izlenebilir:
- Sabah İkinci Bayezid Külliyesi ve çevresi
- Öğleye doğru Darüşşifa'daki tıp tarihi müzesi
- Öğleden sonra Gökmedrese Camii
- Akşam Yalıboyu'ndan ışıklandırılmış kral mezarlarına bakış
Elma ve keşkek
Kentin amblemi sayılabilecek meyve, ufak tanesi ve güçlü kokusuyla misket elması; dönüş bavulunun bir köşesi çoğu zaman ona ayrılıyor. Yemekte ise başrol keşkekte: buğday dövülüyor, etle birlikte uzun saatler kazanda kalıyor ve düğünlerle bayramların sofrasına konuyor. Amasya'ya özgü bir başka tabak da kuru bakla ile bulgurun birleştiği dolma; çay saatinde ise katmerli, bol yağlı bir çörek masaya geliyor.
Vadide yaz sıcak geçiyor, ama akşam olunca ırmak kenarı serinliyor; kışın vadiye az kar düşüyor, çevredeki yaylalarda ise kar kalın. Gezi için en rahat dönem baharın ortasından haziran sonuna ve eylülden ekim sonuna kadar uzanıyor. Kış sabahlarında sis görülebildiği için Merzifon'dan kente erken bir saatte yola çıkacaklar, yolun bu dönemde biraz uzayabileceğini hesaba katmalı.
Yeşilırmak kıyısına uçuş için sorular
Darüşşifa'daki müzede ne anlatılıyor?
Eski şifahanenin binasında bugün tıp ve cerrahi tarihine ayrılmış, Sabuncuoğlu adını taşıyan bir müze var.
Pontus krallarının kayadaki mezarlarını akşam yemeğinden sonra izlemek için nereye oturmalı?
Mezarlar geceleri ışıklandırılıyor; ırmağın külliye tarafındaki kıyısından, Yalıboyu evlerinin üstünde en net biçimde görülüyor.
Haziran başında Amasya'ya gidenler hangi etkinliğe denk gelebilir?
Her yıl 12 Haziran'da Atatürk'ün Amasya'ya gelişinin yıl dönümü etkinlikleri ve Şehzadeler Festivali düzenleniyor. Aynı ay Yeşilırmak vadisinde yetişen Amasya kirazı da tezgâhlara geliyor, bu yüzden haziran hem festival hem meyve açısından dolu bir dönem.
Merzifon'dan kente giden servis her uçuşta çalışıyor mu?
Servis uçuş saatlerine göre planlanıyor; bulunmadığında taksiyle yaklaşık 45 dakikalık yol ya da kiralık araç seçenek.
Depremden sonra Hatay'dan uçmak ve kentte zaman geçirmek nasıl bir deneyim?
Havalimanının pisti depremde zarar gördü ama onarılarak kısa sürede yeniden açıldı, uçuşlar bu terminalden yapılıyor. Antakya'da ise yeniden yapılanma devam ediyor; Uzun Çarşı ve Habib-i Neccar Camii gibi tarihi alanlarda çalışmalar sürdüğü için bazı yerler kapalı olabiliyor. Arkeoloji Müzesi'ne uğramak isteyenlerin ziyaret durumunu gitmeden öğrenmesi iyi olur.
