Samsun denince akla önce bir tarih geliyor: 19 Mayıs 1919. Bandırma Vapuru'nun o sabah yanaştığı kıyı, bugün Karadeniz'in en kalabalık kentinin meydanlarını, müzelerini ve her mayıs tekrarlanan bayram kutlamalarını biçimlendiriyor.
Şanlıurfa'dan bu kıyıya kuş uçuşu 468 kilometre var. Bu hattı uçakla geçen yolcu genellikle yolun ortasında İstanbul'a uğruyor ve Pendik'teki terminalde ikinci uçağı bekliyor; tarifenin el değiştirdiği dönemlerde öteki aktarma noktaları da sıraya girebiliyor ve bekleyişin uzunluğu her biletle başka.
Uçak, kentin değil Çarşamba ilçesinin topraklarına, denize yakın bir piste iniyor. Samsun merkezine 23 kilometre kalıyor; taksi yaklaşık yarım saatte, uçuşlara bağlı otobüsler biraz daha uzun sürede kente varıyor.
Urfa'dan kalkış
Şanlıurfa'nın terminali Göbeklitepe yönündeki Karaköprü'nün ötesinde, Diyarbakır karayolunun kıyısında. Eski kentten oraya taksiyle kırk dakikaya yakın gidiliyor; inişlere ve kalkışlara göre ayarlanmış servisler de çalışıyor.
Yola çıkmadan önce alınacak bir kavanoz isot, Samsun'daki bir hamsi tavasına bile yakışır. Yaz aylarında 40 dereceyi aşan sıcaktan Karadeniz'in ılık nemine geçiş belirgin.
Plan değişirse diye bilet iptali kurallarını önceden okumak, aktarmalı bir yolculukta işleri basitleştiriyor.
Tepe ve müze
Kentin batısında, Atakum'a doğru uzanan sahil boyunca yayılan Batıpark'tan kalkan teleferik, yolcuyu birkaç dakika içinde Amisos Tepesi'ne çıkarıyor. Tepe, kentin antik adını taşıyan Amisos'tan kalan tümülüslerin bulunduğu yer; toprak yığınlarının altındaki mezar odaları, bu kıyının Helenistik çağda da önemli bir liman olduğunu hatırlatıyor. Yukarıdan bakıldığında kentin uzun kıyı şeridi, liman ve arkadaki yeşil tepeler tek bir çerçeveye giriyor. Merkeze yaklaşık 5 kilometre mesafedeki bu nokta, varış günü öğleden sonrası için uygun bir başlangıç.
Tümülüslerin içinden çıkanlar ise aşağıda, kent merkezindeki Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde. Vitrinlerdeki ince işçilikli altın küpeler, kolyeler ve süs parçaları Amisos Hazinesi adıyla anılıyor ve ziyaretçilerin en uzun durduğu bölüm.
Vapurun aslına uygun kopyasının sergilendiği Bandırma Gemi Müzesi kıyıda; Mustafa Kemal'in kentte konakladığı Mıntıka Palas'ın odaları ise Gazi Müzesi adıyla o haftalardan kalan eşya ve yazışmaları sergiliyor.
Kentin kartpostallarındaki görüntü ise Cumhuriyet Meydanı'nda: Avusturyalı sanatçı Heinrich Krippel'in yaptığı, Atatürk'ü at üstünde gösteren Onur Anıtı, Samsun'da buluşma yeri tarif edilirken ilk söylenen nokta.
Sahil ve sofra
Kente 8 kilometre kadar uzaklıktaki Atakum sahili, kilometrelerce uzanan yürüyüş ve bisiklet yoluyla kentlilerin akşam buluşma yeri. Kıyı boyunca kafeler sıralanıyor.
Soğuk aylarda ağlardan taze çıkan hamsi tavada kızartılarak ya da buğulama usulüyle sofraya geliyor. Urfa'nın et ağırlıklı sofrasından gelen biri için balık, kıyıda geçen günlerin en belirgin değişikliği.
Kentin iki büyük ırmağının denize ulaşmadan önce suladığı düzlüklerde çeltik tarlaları uzanıyor; buralardan gelen Bafra ve Çarşamba pirinci hem pilavların hem de dönüş bavulunun vazgeçilmezi.
Bafra tarafına uzanan biri hem ince uzun Bafra pidesini kaynağında yiyebilir hem de manda sürülerinin otladığı, kuş gözlem kuleleriyle donatılmış Kızılırmak Deltası'nı görebilir; delta merkezden 55 kilometre kadar uzakta.
Güneşli günlerin en çok olduğu dönem mayıstan eylüle uzanıyor, fakat Karadeniz'de şemsiyeyi bavuldan çıkarmamak gerekiyor. Kente dair öteki notlar Pegasus Samsun uçak bileti sayfasında.
