Erzincan geniş ve düz bir ovanın ortasında, çevresindeki dağlara uzaktan bakan bir şehirken Hakkari, sokaklarının hemen arkasından yükselen Cilo ve Sat dağlarının içine sıkışmış gibi duruyor. İki şehir de kışı sert geçiren Doğu Anadolu illeri, ancak birinde ova, diğerinde dik yamaçlar yaşamın ritmini belirliyor.
Aralarında kuş uçuşu 474 kilometre bulunan bu iki şehir arasında yolculuk, Hakkari tarafında il merkezine değil Yüksekova'ya inen bir uçuşla kuruluyor. Bu yüzden planın bir bölümü havada, bir bölümü de dağ yolunda tamamlanıyor.
Erzincan'dan uçuşa
Erzincan Yıldırım Akbulut Havalimanı, kentin batı yakasında, ovanın içinde kurulu. Merkezle arasındaki 8 kilometrelik yol taksiyle on beş dakikayı bulmuyor; kiralık araçla gelenler aracı terminalde teslim edebiliyor. Kemah ya da Tercan gibi uzak ilçelerden gelecekler için kışın dağ geçitlerindeki kar ve buzlanma, yola erken çıkmayı gerektiren başlıca etken.
Kalkıştan önce şehre ait bir şey almak isteyenler için ilk seçenek tulum peyniri; Akkaraman koyunu ve kıl keçisi sütünden yapılıp aylarca olgunlaştırılan peynir, Hakkari'nin otlu peyniriyle karşılaştırmalı bir tadım için de iyi bir başlangıç.
Hakkari Yüksekova Selahaddin Eyyubi Havalimanı'ndaki seferler dönemsel olabiliyor ve uçuş seçenekleri tarihe göre değişiyor. Belirli bir tarihte hangi bağlantıların bulunduğu, seçilen güne göre listelenen sonuçlarla netleşiyor; yaz aylarında açılan dağ rotalarıyla uçuş günlerini birlikte planlamak daha sağlam bir program kuruyor.
Dönüş tarihi hava yüzünden kayabilecek yolculuklarda bilet değişikliği koşullarını önceden bilmek işe yarar. Kamp ve yürüyüş ekipmanı taşıyacaklar için de bagaj hakkı paketleri arasında karşılaştırma yapılabilir.
Yüksekova'dan merkeze
Havalimanı Yüksekova ilçesine yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta. Hakkari il merkezi ise kara yoluyla yaklaşık 75 kilometre ötede ve yol dağlık bir güzergâhtan geçiyor. Havalimanının il merkezine değil ilçeye yakın olması, Hakkari'ye gelenlerin ilk gece Yüksekova'da mı yoksa merkezde mi kalacağını baştan belirlemesini gerektiriyor.
Terminalden taksi ya da kiralık araçla yola çıkılabiliyor, Yüksekova'dan Hakkari'ye minibüsler de çalışıyor. Kışın yoğun kar ve çığ riski dağ yollarında kapanmalara neden olabildiği için soğuk aylarda bu kara yolu bölümü uçuştan daha belirleyici hâle geliyor.
Yüksekova'ya iner inmez görülebilecek ilk doğa alanı da ilçenin kendisinde. Ovada uzanan Yüksekova Nehil Sazlığı, kuş gözlemi için uygun geniş bir sulak alan ve merkeze geçmeden önce kısa bir mola için yolun üzerinde sayılır.
Medrese, vadi ve sazlık
Hakkari'de dağ rotaları temmuz-eylül arasında açılıyor ve şehirdeki günler bu kısa yaz dönemine göre şekilleniyor. Kışlar çok uzun olduğundan yılın büyük bölümünde yüksek kesimler karla kaplı kalıyor. Yüksekova'ya inen bir yolcu için ilk gün şöyle kurulabilir:
- Havalimanından çıkıp Nehil Sazlığı'nda kuşlara bakmak için kısa bir mola vermek.
- Cilo Dağları'nın görüldüğü yoldan Hakkari merkezine geçmek.
- Merkezde Meydan Medresesi'ni ve Kent Arşivi ve Etnografya Müzesi'ni gezmek.
- Akşamüstü merkeze yakın Cennet ve Cehennem Vadisi'ne çıkmak.
Şehir merkezindeki Meydan Medresesi, on sekizinci yüzyılın başında yapılmış bir taş medrese ve Hakkari'nin ayakta kalan tarihi yapılarının başında geliyor. Hemen yakındaki Kent Arşivi ve Etnografya Müzesi ise bölgenin geleneksel yaşamını ve el sanatlarını tanıtıyor; iki durak kısa bir yürüyüşle birleşiyor.
Merkeze yakın Cennet ve Cehennem Vadisi, yaz aylarında kar ile çiçeklerin aynı yamaçta görüldüğü bir dağ vadisi. Adındaki iki zıt kavram, vadinin bu çift yüzlü görüntüsüyle birlikte akılda kalıyor. Biraz daha uzağa gitmek isteyenler için Şemdinli'nin Nehri bölgesindeki şelale ve yaklaşık 18 kilometre mesafedeki Berçelan Yaylası da yaz rotasına eklenebiliyor.
Yaylalarda geceler soğuk geçiyor. Yazın bile kalın bir üst giysi yanınızda olmalı.
Sofrada dağ otlarıyla yapılan Hakkari otlu peyniri öne geçiyor; yörenin en bilinen peyniri kahvaltıda tereyağı ve kaymakla birlikte servis ediliyor. Yüksek dağ çiçeklerinden üretilen Hakkari balı da yerel pazarlarda bulunuyor ve dönüşte Erzincan'a götürülecek hediyelerin başında geliyor. Yoğurt ve buğdayla hazırlanan doğaba çorbası ise serin akşamlarda sıcak bir seçenek.
Gezi tarihini seçerken iklim farkını da düşünmek gerekiyor. Erzincan'da haziran-eylül arası yaz sıcak ve kuru geçerken Hakkari'de yazlar kısa ve serin; iki şehri aynı valizle gezecekler için katmanlı giyim en pratik çözüm oluyor.
Meydan Medresesi ve Zap vadisi soruları
Meydan Medresesi hangi dönemden kalıyor?
Taş medrese on sekizinci yüzyılın başında yapıldı ve bugün şehir merkezinin tarihi yapıları arasında yer alıyor.
Nehil Sazlığı havalimanına yakın mı?
Sazlık Yüksekova ovasında yer alıyor; havalimanı da Yüksekova ilçesine yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta olduğundan iniş sonrası kısa bir kuş gözlemi molası için uygun.
Otlu peyniri farklı kılan ne?
Hakkari otlu peyniri dağ otlarıyla yapılıyor ve yörenin en bilinen peyniri sayılıyor; yayla kahvaltısının temel parçalarından biri.
Kemaliye'ye Erzincan'dan günübirlik gidilir mi?
Kemaliye merkeze yaklaşık 165 kilometre uzaklıkta olduğu için günübirlik gitmek uzun bir yol demek. Geleneksel ahşap konaklarıyla korunmuş ilçede, Fırat'ın oyduğu kanyonda kayalara elle açılmış tünelli Taş Yol ve Karanlık Kanyon da bulunduğundan bir gece konaklamak daha rahat.
Hakkari'de kış aylarında yollar kapanır mı?
Kışlar çok uzun, sert ve karlı geçiyor. Yoğun kar ve çığ riski nedeniyle dağ yollarında kapanmalar yaşanabiliyor.
Cennet ve Cehennem Vadisi'nde yazın kar görülür mü?
Vadi, kar ve çiçeklerin bir arada görüldüğü bir dağ vadisi olarak biliniyor. Hakkari merkezine yakın olduğu için kısa bir öğleden sonra gezisine sığıyor; dağ ve yayla rotalarının açıldığı temmuz-eylül arası en uygun dönem. Yükseklik nedeniyle akşamüstü hava hızla serinlediğinden ince bir üst giysi ve sağlam yürüyüş ayakkabısı almak, vadide daha uzun kalmayı mümkün kılıyor.
