Elazığ'a giden bir yolcunun gezisi, şehrin hemen yukarısındaki Harput'ta başlıyor ve büyük ölçüde orada geçiyor. Kayalık bir tepeye kurulmuş eski yerleşimin dar sokaklarında tarihî konaklar, taş çeşmeler ve geleneksel yapılar sıralanıyor; Harput Müzesi de bu dokunun ortasında, eski kentin hikâyesini bir araya topluyor. Bugünkü Elazığ, bu tepeden ovaya inen bir şehrin devamı olarak doğdu ve Harput'u gezmeden şehri anlamak pek mümkün olmuyor.
Ağrı'dan bu tepeye ulaşmanın havadan yolu ise sabit değil. Ahmed-i Hani Havalimanı'ndaki Pegasus uçuşları dönemsel olabildiği için bağlantının nasıl kurulacağı, aktarma noktası ve bekleme süresi seçilen tarihe göre değişiyor; iki şehir arasında kuş uçuşu yaklaşık 343 kilometre bulunuyor. Ağrı'nın kendisi de geniş yaylaları ve Doğubayazıt'taki İshak Paşa Sarayı'yla bir gezi rotası; havalimanından saraya karayoluyla yaklaşık 100 kilometre gidiliyor.
Ağrı'dan Harput'a uzanan yolculuk
Ahmed-i Hani Havalimanı şehrin batısında
Ağrı'nın havalimanı şehir merkezinin batısında, Erzurum yoluna doğru uzanan tarafta ve merkeze 9 kilometre kadar uzaklıkta. Taksi, uçuş saatlerine göre kalkan servis ya da kiralık araçla kısa sürede ulaşılıyor. Türkiye'nin en yüksek dağına adını veren ilde kış uzun ve serttir; termometrenin sıfırın çok altına indiği aylarda yoğun kar ve buzlanma hem yolları hem de uçuşları etkileyebiliyor. Bu dönemde yola çıkacakların terminale erken gitmesi ve bilet değişikliği kurallarını önceden bilmesi planı güvenceye alıyor.
Ağrı çıkışlı uçuşların hangi günlere denk geldiğini görmek için Seyfly arama formunda takvimi birkaç gün ileri geri kaydırmak yeterli.
Elazığ'da iniş ve Harput'a geçiş
Elazığ Havalimanı kentin doğu kenarında ve merkezden 12 kilometre kadar uzakta. İnişten sonra şehre geçmek kısa sürüyor; Harput ise merkezin yaklaşık 5 kilometre yukarısında olduğundan ilk akşamı eski yerleşimde geçirmek mümkün. Hazar Gölü ve Keban Baraj Gölü şehrin farklı yönlerinde kaldığı için birkaç günlük bir gezide araç kiralamak programı serbestleştiriyor. Elazığ'da da kış soğuk ve karlı geçtiğinden iki uçta aynı kalın giysiler işe yarar. Başlıca pratik bilgiler:
- Taksiyle merkeze 15-20 dakika
- Harput, merkezden yaklaşık 5 kilometre
- Hazar Gölü için Sivrice yönüne 25-30 kilometre
- Mayıs-haziran ve eylül-ekim en dengeli aylar
Kısa bilet notları Pegasus Elazığ uçak bileti sayfasında bulunuyor.
Harput sokaklarında bir gün
Harput'un sokakları yürüyerek geziliyor ve günün büyük bölümü bu tepede geçiyor. Eski konakların arasında dolaşırken çeşmelerin başında mola vermek, ardından kale surlarına çıkıp aşağıdaki ovayı izlemek bir sabahı dolduruyor. Harput Müzesi, bu dokunun tarihini derli toplu anlatan bir durak olarak gezinin başına ya da sonuna yerleştirilebiliyor.
Tepenin en yüksek noktasındaki Harput Kalesi, Urartu döneminden beri kullanıldığı düşünülen kayalık bir sırtın üzerinde duruyor ve ovaya hâkim manzarasıyla günün en geniş bakış açısını sunuyor. Kaleye yakın Arap Baba Türbesi ise içinde mumyalanmış bir ceset bulunmasıyla merak edilen bir durak. İkisini aynı yürüyüşte birleştirip akşamüstü ışığında surlarda oturmak, Ağrı'nın uçsuz bucaksız yaylalarından gelen biri için bambaşka bir ufuk çizgisi demek; aşağıda uzanan ova ve şehrin ışıkları gün batımıyla birlikte belirginleşiyor.
Sarahatun Camii ve Buzluk Mağarası
On beşinci yüzyılda Akkoyunlu döneminde yaptırılan Sarahatun Camii, Harput'un küçük ama özenli yapılarından biri. Yakınındaki Ulu Cami eğik tuğla minaresiyle, Kurşunlu Camii ise kurşun kaplı kubbesiyle aynı yürüyüşte görülebiliyor. Öğleden sonra yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki Buzluk Mağarası'na gitmek, günün en sıcak saatlerini serin bir yerde geçirmek demek; yazın içinde buz oluşan, kışın ılık kalan mağara bu ters döngüsüyle tanınıyor.
- Harput Kalesi ve Harput Müzesi
- Sarahatun Camii
- Arap Baba Türbesi
- Buzluk Mağarası
Üzüm bağları ve pestil
Elazığ ve çevresi, adını ülke genelinde duyurmuş iki üzüm çeşidinin, Öküzgözü ve Boğazkere'nin yetiştiği topraklar. Dutun ya da üzümün pekmeziyle yapılan pestil ve köme ise kurutulmuş meyveden hazırlanan, yola dayanıklı ürünler olduğu için hediyelik olarak sıkça alınıyor. Cevizli sucuk olarak da bilinen orcik de aynı tezgâhlarda yer buluyor. Ağrı'nın yayla balı ve otlu peyniriyle karşılaştırıldığında Elazığ'ın sofrası daha çok bağ ve meyve kültürüne dayanıyor; bulgur ve kıymayla yoğrulup sebzelerle pişen Harput köftesi de bu mutfağın simgesi.
Hazar akşamları, Palu ve Keban eserleri
Hazar Gölü kıyısında yaz akşamları hangi etkinlik düzenleniyor?
Göl kıyısında yaz aylarında Hazar Şiir Akşamları yapılıyor; Sivrice'deki göl merkeze 25-30 kilometre uzaklıkta.
Murat Nehri kıyısındaki Palu'yu Harput gezisine bağlamak mantıklı mı?
Murat Nehri'ne bakan, Urartu izleri taşıyan kale Palu ilçesinin eski yerleşiminde ve merkeze yaklaşık 75 kilometre uzaklıkta. Bu mesafe nedeniyle Harput gezisinden ayrı, yarım günü aşan bir program gerektiriyor; dönüş yolunda Keban Baraj Gölü kıyısındaki yollarda mola vermek de mümkün.
Keban Barajı'ndan kurtarılan eserler nerede sergileniyor?
Kurtarma kazılarından çıkan eserler, Fırat Üniversitesi yerleşkesindeki Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde görülebiliyor; müze şehir merkezinde.
