Erzurum'dan Adıyaman'a gitmek için takvimde iki pencere öne alınabilir: baharın son iki ayı ve sonbaharın ilk iki ayı. Bu haftalarda Adıyaman'da gündüzler yürüyüşe izin verecek kadar ılık geçiyor; Fırat'a bakan kalelere tırmanmak, Besni'nin bağları arasında dolaşmak ve kayalara oyulmuş mezar odalarını gezmek için en rahat zaman bu.
Yaz ortasında ova çok sıcak ve kuru geçiyor, kışın ise Nemrut'a tırmanan yol kar yüzünden kapanabiliyor. Erzurum tarafında da kış aylarında kar ve sis uçuşları aksatabildiği için iki ucu birden düşünen bir plan, geçiş mevsimlerinde daha az sürprizle ilerliyor.
Palandöken'den Kommagene'ye
Kalkış öncesi
Erzurum'un havalimanı kentin kuzeybatı yönünde, çarşıya 11 kilometre mesafede kurulu. Terminale taksiyle çeyrek saati biraz aşan sürede gidiliyor, belediye otobüsü ve kiralık araç da yolcuyu oraya ulaştırıyor. Yaklaşık 1.900 metre rakımdaki şehirden kalkan uçak, kuş uçuşu 341 kilometre güneydeki Fırat havzasına doğru yol alıyor.
İki kent arasındaki uçuşlarda Pegasus çoğunlukla İstanbul'u ara durak yapıyor ve yolcu Sabiha Gökçen'de ikinci uçağa geçiyor. Bazı tarihlerde listeye başka bağlantılar da giriyor; İstanbul'da harcanan süre de bir biletten ötekine farklı. Bekleme kısa olduğunda online check-in işlemini evden bitirmek terminalde zaman kazandırır.
Kahta yolundaki terminal
Adıyaman'ın havalimanı şehrin doğusunda ve Kahta'ya uzanan karayolunun kenarında; merkezle arası 22 kilometre kadar. Terminalden taksiyle, seferlere göre ayarlanan servisle ya da kiralanan bir otomobille ayrılmak mümkün.
Gezilecek yerler kentin farklı yönlerine dağıldığından kiralık araç programı belirgin biçimde kolaylaştırıyor. Perre kente bitişik sayılırken Besni 45, Gerger ise 110 kilometre kadar uzakta.
Nemrut dışındaki Adıyaman
Perre ve Pirin
Şehrin hemen dışında, 5 kilometre ötede, Kommagene'nin büyük kentlerinden Perre'nin kalıntıları duruyor. Kayaya açılmış mezarlar ve antik bir çeşme bu yerleşimin bugüne kalan izleri. Hemen yanı başındaki Pirin Mağaraları ise Roma çağından kalma mezar odaları; yamaçlara sıra sıra açılmış kapıları uzaktan bile seçiliyor. Uçaktan inilen günün öğleden sonrasına bile rahatça sığacak kadar yakın bir durak.
Besni ve Gerger
Kent dışındaki iki ilçe, ayrı bir günü hak ediyor. Önerilen sıra şöyle:
- Sabah yaklaşık 45 kilometre uzaklıktaki Besni'ye geçip bağları ve taş yapıları görmek
- Besni'de pestil ve köme alışverişi yapmak
- Kente dönüp merkezdeki Adıyaman Müzesi'ni gezmek
- Ertesi gün yaklaşık 110 kilometrelik yolla Gerger Kalesi'ne gitmek
Bağlarıyla anılan Besni'de eski taş yapılar sokak dokusunu belirliyor. Üzüm şırasının ince tabakalar hâlinde kurutulmasıyla elde edilen pestil ve köme ilçenin ünlü ürünleri ve Erzurum'a dönüş valizinde az yer kaplıyor; merkezdeki müze ise Kommagene buluntularıyla günün akşamını tamamlıyor.
Fırat'ın üzerine dik inen kayalıkların tepesine kurulan Gerger Kalesi, Kommagene döneminden kalma bir kabartmayı da saklıyor. Kaleye giden yol uzun ve virajlı olduğundan sabah erken çıkmak, öğle sıcağı bastırmadan kayalığa ulaşmayı sağlıyor. Tepeden bakıldığında Fırat'ın derin yatağı aşağıda kıvrılarak uzanıyor.
İçli köfte ve çiğ köfte
Adıyaman mutfağında ince bulgur kabuğun içine kıymalı harç konarak yapılan içli köfte sofraların bilinen yemeği. Kentin adıyla özdeşleşen çiğ köfte ise isotla yoğrulan bulgurdan yapılıyor ve şehrin hemen her sokağında bulunuyor.
Kahta kıyısı ve Nemrut hakkında
Kahta'da göl kıyısında yapılacak bir şey var mı?
Merkeze yaklaşık 35 kilometre uzaklıktaki Kahta'nın Atatürk Baraj Gölü kıyısında tekne turları düzenleniyor ve balık restoranları bulunuyor.
Arsameia'daki yazıt neden önemli?
Kommagene'nin yazlık başkenti Arsameia, Birinci Mithradates kabartması ve uzun Yunanca yazıtıyla biliniyor; Nemrut yolunda, yaklaşık 70 kilometre mesafede.
Besni üzümünün kurusu ve pekmezi de yapılıyor mu?
Evet, ilçenin bağlarında yetişen Besni üzümünden kuru üzüm ve pekmez de üretiliyor.
Memlüklerden kalan Yeni Kale depremden sonra yeniden açıldı mı?
Kahta Kalesi adıyla da bilinen yapı, Kahta Çayı vadisine bakıyor ve merkeze yaklaşık 65 kilometre uzaklıkta, Nemrut yolu üzerinde. Depremde hasar gören kale, restorasyonun ardından yeniden ziyarete açıldı. Nemrut'a gidilen günün dönüşünde, aynı güzergâhtaki Cendere Köprüsü ile birlikte kısa bir mola olarak programa eklenebiliyor.
