Kars, 1.800 metreye yaklaşan bir platoda, gecelerin eksi yirmi derecenin altına inebildiği ve karın aylarca yerde kaldığı bir sınır kenti. Tokat ise Yeşilırmak vadisinin içinde, yazları sıcak ve kuru, kışları karlı ama çok daha alçakta kurulu bir şehir. İki kenti kuş uçuşu 571 kilometre ayırıyor ve bu yolculuk, Kafkas yaylasından Orta Karadeniz ile İç Anadolu'nun buluştuğu yeşil bir vadiye inmek anlamına geliyor.
Kars'ın Baltık cepheli taş binalarından sonra Tokat'ta karşılaşılan şey, hanları, hamamları ve konaklarıyla Osmanlı'dan kalma bir çarşı dokusu.
Tokat seferlerinin mevsimlik takvimi
Tokat'ın havalimanına konan seferler mevsimden mevsime değişebiliyor. Pegasus'un iki kent için sunduğu seçenekler de buna bağlı olarak takvimde farklı görünüyor; kimi haftalarda bir bağlantı bulunurken kimi haftalarda Tokat'a hiç uçuş listelenmeyebiliyor. Aktarmalı bir seçenek çıktığında ara duraktaki bekleyiş, birbirine eklenen iki seferin saatlerine göre uzayıp kısalıyor.
Kalkış tarafında hava koşulları da hesaba girmeli. Kars'ta kışın kar, buz ve tipi hem pisti hem de şehirden terminale giden yolu aksatabiliyor; aralıktan marta uzanan aylarda yolculuk planlayanlar için bilet iptali kurallarını bilmek ve kalın montlarla şişen valiz için bagaj hakkı sayfasına bakmak, sürprizleri azaltıyor.
Şehre bitişik Kars terminali
Kars'ın terminali şehre neredeyse bitişik: güneydoğu yakasında, merkezden 6 kilometre ötede. Taksi on dakika ile çeyrek saat arasında oraya ulaşıyor, servisler ve kiralık otomobil de aynı kısa mesafeyi kullanıyor. Pistin yükseltisi 1.795 metreyi buluyor ve bu terminal, çevredeki Ardahan, Ağrı, Iğdır ile Artvin'den gelen yolcuların da kalkış noktası.
Uçuştan önceki son gün için Kars'ın kendisi de zengin bir program sunuyor: Kars Çayı'na bakan kale, eteğindeki Taş Köprü ve Rus döneminden kalan simetrik cepheli taş binalar merkezde yürüyerek görülebiliyor. Arpaçay kıyısındaki Ani Ören Yeri ise kentin 45 kilometre doğusunda, yarım günlük bir çıkış mesafesinde.
Kentten ayrılmadan önce yıllanmış bir parça Kars kaşarı ya da yüksek yaylaların çiçeklerinden süzülen Kafkas balı, bavula kolayca sığan iki hatıra.
Kentin batısındaki yeni pist
Tokat'ın yeni havalimanı kentin batısına, merkezden 20 kilometre kadar uzağa kurulmuş ve 2.700 metre uzunluğunda bir pisti var. İnişten sonra şehre ulaşmanın yolları:
- Yarım saate yakın süren taksi yolculuğu
- Sefer saatine ayarlı servis araçları
- Niksar ya da Zile yönü için kiralık otomobil
Tokat'ın kışları da karlı geçiyor ve buzlanma bu yolu yavaşlatabiliyor; yine de Kars'la kıyaslandığında vadideki şehir çok daha ılıman bir iklim yaşıyor.
Taşhan ve hamam
Çarşıda ilk durak, Voyvoda Hanı adıyla da bilinen ve on yedinci yüzyıldan bugüne gelen Taşhan. Avlunun etrafındaki dükkânlarda kumaşa tahta kalıpla desen basılan Tokat yazmaları satılıyor; bu yazmalar, kentten dönerken en sık alınan hediyelik.
Handan çıkıp birkaç adım yürüyünce Ali Paşa Hamamı'nın kubbelerine varılıyor. Dört yüz yılı aşkın süredir yıkanma yeri olarak işleyen yapı, bugün de kapılarını açık tutuyor ve tarihî bir Osmanlı hamamının içini gezerek değil, kullanarak tanımaya imkân veriyor.
Aynı çevrede Arastalı Bedesten'in onarılan binasında kurulan Tokat Müzesi ile 1275'te inşa edilen ve çinileriyle tanınan Selçuklu yapısı Gök Medrese yer alıyor. Akşamüstü kente tepeden bakan kayalığın üzerindeki kaleye çıkmak, Yeşilırmak vadisini bütünüyle görmek için iyi bir kapanış; nehrin üzerindeki Selçuklu yapımı Hıdırlık Köprüsü de çarşıdan kaleye uzanan yürüyüşe eklenebilir.
Latifoğlu Konağı
Hanı ve hamamı gördükten sonra bir Tokat evinin içine girmek için Latifoğlu Konağı uygun bir durak. Osmanlı'nın on sekizinci yüzyılında yapılan ve süslemeleriyle dikkat çeken bu sivil yapı, bugün müze ev olarak ziyaretçi kabul ediyor; oda düzeni ve iç süslemeleri, varlıklı bir ailenin gündelik hayatını yansıtıyor. Konağa çarşıdan yürüyerek gitmek, merkezdeki eski sokakları da görmeyi sağlıyor.
Kebap ve ceviz
Kentin kendi adını taşıyan kebabında kuzu, patlıcan, patates ve domates sırayla şişe geçiriliyor ve taş fırının içinde birlikte pişiyor. Tokat kebabının yanına çoğu zaman ince narince yaprağıyla sarılan sarma ve yeşil mercimekle bulgurun buluştuğu soğuk bat ekleniyor.
Dönüş çantasına ise Niksar ovasından gelen ceviz, Zile bağlarının pekmezi ve kömesi giriyor. Tokat'ı gezmek için en rahat dönem mayıs ile ekim arası.
Zile ve Ballıca yolcularının soruları
Zile Kalesi neden Sezar'ın ünlü sözüyle anılıyor?
Zile'deki kale, Sezar'ın 'Veni, vidi, vici' sözünü söylediği savaşla özdeşleşmiş; ilçe merkeze yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta.
Ballıca Mağarası'na merkezden gidip aynı gün dönmek mümkün mü?
Pazar ilçesindeki mağara merkeze yaklaşık 26 kilometre uzaklıkta ve damlataş oluşumlarıyla biliniyor, bu yüzden yarım günlük bir gezi için uygun. Aynı gün Yeşilırmak kıyısındaki antik Komana Pontika yerleşimi de eklenebilir; Komana kente yalnızca 10 kilometre kadar mesafede. Ormanlarla çevrili Almus Baraj Gölü ise yaklaşık 30 kilometre ötede, piknik için ayrı bir seçenek.
Niksar'da cevizden başka görülecek ne var?
Danişmentlilerin başkenti olan Niksar'daki tarihî kale, merkeze yaklaşık 55 kilometrelik yolculuğa değer bir durak.
