Diyarbakır, Dicle'nin kıyısında düz bir ovaya yayılmış, kara bazalttan örülmüş surların çevrelediği kalabalık bir şehir; Mardin ise ovaya tepeden bakan bir yamaca basamak basamak kurulmuş, kesme taş evlerin üst üste dizildiği daha küçük ve sakin bir kent. Birinde yollar sur kapılarından geçerek düzlükte uzanıyor, öbüründe sokaklar yokuş aşağı inen dar geçitlere ve merdivenlere dönüşüyor. İki şehir aynı coğrafyanın komşusu olsa da yaşam temposu ve görüntüsü birbirinden belirgin biçimde ayrılıyor.
Aralarındaki kuş uçuşu mesafe yalnızca 83 kilometre, kara yolunda ise yaklaşık 95 kilometre.
Uçmak mı, kara yolu mu?
Bu kadar yakın iki şehir arasında uçak, ancak başka bir planın parçası olduğunda anlam kazanıyor. Pegasus'un Diyarbakır ile Mardin'i birbirine bağladığı uçuşlar çoğu tarihte İstanbul Sabiha Gökçen'e gidip dönen bir aktarmalı kurguyla ilerliyor; bazı günlerde tarifede farklı bir bağlantı noktası da görülebiliyor. İki uçuş arasında ne kadar bekleneceği seçilen kombinasyona göre değiştiği için toplam yolculuk, aradaki kısa mesafeyle kıyaslanmayacak kadar uzun olabiliyor. İstanbul'da zaten işi olan, oradan Mardin'e geçmek isteyen biri için bu kurgu bir seçenek.
Mardin tarafında iniş, şehrin güneybatısında Kızıltepe yolunun üzerindeki Aziz Sancar Havalimanı'na (MQM) yapılıyor.
Terminalden tarihî merkeze yaklaşık 20 kilometre var ve taksi bu yolu 25 dakika civarında alıyor. Havalimanı servisi de çalışıyor; Midyat ve Savur gibi ilçeleri programa koyanlar için kiralık araç işleri en çok kolaylaştıran seçim, çünkü bu yerleşimler şehrin farklı yönlerinde dağınık duruyor ve toplu taşımayla aynı güne sığdırmak zor oluyor.
DIY Bağlar'ın neresinde?
Diyarbakır Havalimanı (DIY) şehrin güneybatısında, Bağlar ilçesinin sınırları içinde ve merkeze yaklaşık 6 kilometre uzaklıkta. Askeri ve sivil uçuşların birlikte yapıldığı meydana taksiyle on beş dakika kadar sürüyor, belediye otobüsü ve kiralık araç da kullanılabiliyor. Uçuştan önce sur içinde vakit geçirmek isteyen biri, Hasan Paşa Hanı'nın avlusunda kahvaltı edip şehrin simgesi sayılan ciğer kebabını tadabilir.
Koltuk tercihini uçuş öncesinde yapmak isteyenler Pegasus koltuk seçimi sayfasındaki seçeneklere bakabilir.
Deyrulzafaran, Savur ve Midyat
Mardin'in çevresi, eski şehrin sokaklarından sonra ikinci bir gezi katmanı sunuyor. Şehre en yakın durak, doğuya doğru yaklaşık 5 kilometre ötedeki Deyrulzafaran Manastırı; tarihî taş yapısı ve sakin avlusuyla eski şehirden kısa bir yolculukla ulaşılan bir yer. Varıştan sonraki ilk gün için şu sıra uygun düşüyor:
- Sabah Deyrulzafaran Manastırı
- Öğlen eski şehirde sembusek
- Öğleden sonra kuzeydoğudaki Savur
- Akşam Mardin'de kaburga dolması
Mardin'den kuzeydoğuya 50 kilometre kadar sürülünce varılan Savur, yamaçlara serpilmiş taş evleri ve üzüm bağlarıyla şehrin kalabalığından uzak, sessiz bir ilçe.
Doğuya doğru 60 kilometre kadar uzaklıktaki Midyat ise taş konakları ve telkari denilen ince gümüş işçiliğiyle tanınıyor. İkinci günü bütünüyle buraya ayırmak, atölyelerde ustaların ince telleri nasıl bükerek takıya dönüştürdüğünü izlemeye ve konakların avlularını gezmeye zaman bırakıyor. Telkari takılar ve gümüş süs eşyaları, ilçeden alınıp eve götürülen hediyeliklerin başında geliyor.
Mardin sofrasında özel günlerin yemeği, pirinç ve baharatla doldurulan kuzu kaburgası. Öğle saatlerinde ise kıymalı harcın ince hamura sarıldığı sembusek, Mardin usulü içli köfte olan ikbebet ya da kuru erik ve etle pişen ekşi-tatlı alluciye tercih ediliyor; bu yemeklerin çoğu eski şehirdeki aile işletmelerinde bulunuyor.
Badem şekeri ve Kasımiye üzerine
Mardin'in badem şekeri nereden alınıyor?
Bademli Mardin şekeri eski şehrin çarşısında, baharatçıların arasında hediyelik paketler hâlinde satılıyor.
Zerzevan Kalesi'ndeki yer altı tapınağı Diyarbakır'a ne kadar uzak?
Roma dönemine ait sınır garnizonu Çınar ilçesinde, Diyarbakır'a yaklaşık 45 kilometre. Yer altındaki Mithras tapınağıyla bilinen kale UNESCO Geçici Listesi'nde yer alıyor.
Hasankeyf'i bu iki şehirle aynı geziye katmak mümkün mü?
Hasankeyf, Batman sınırları içinde ve Mardin'e yaklaşık 130, Diyarbakır'a ise yaklaşık 140 kilometre uzaklıkta. Midyat'a giden doğu yönüyle aynı tarafta kaldığı için Midyat gününe eklenebiliyor; ancak bu durumda gün uzun sürüyor ve yazın aşırı sıcak nedeniyle yola sabahın erken saatlerinde çıkmak gerekiyor. Bölgede gezmek için en rahat aylar ilkbahar ve sonbahar.
Taş merdivenli sokaklar karlı günlerde yürünebilir kalıyor mu?
Mardin'de kışlar ılıman ama yağışlı geçiyor; zaman zaman kar yağıyor ve yokuşlarda dikkatli yürümek gerekiyor.
