Tokat'a varan herkesin ilk gördüğü şey, kentin ortasından yükselen kayalık tepe ve üzerindeki kale. Yeşilırmak vadisindeki bu şehir, Selçuklu ve Osmanlı yapılarını o tepenin eteğine dizmiş.
Batman ile Tokat arasındaki kuş uçuşu mesafe 487 kilometre. Tokat Havalimanı'ndaki uçuşlar dönemsel olabildiği için iki şehir arasındaki seçenekler tarihe göre değişiyor.
Dicle ile Batman çaylarının arasındaki sıcak, kuru ovadan Yeşilırmak'ın serin vadisine geçen bu yolculukta iklim de manzara da tümüyle değişiyor.
BAL'dan kalkıp Tokat'a inmek
BAL kodlu terminal kentin batı kenarına neredeyse yapışık; merkezden altı kilometre kadar ötede ve taksiyle on, on beş dakikalık bir yol. Seferlere bağlı servis araçları ile kiralık otomobil de seçenekler arasında.
Uçuştan önce zaman ayırabilenler için Hasankeyf yaklaşık 40 kilometre uzakta. Batman Havalimanı, Dicle kıyısındaki bu eski yerleşime gidenlerin de kullandığı en yakın havalimanı.
Daha uzağa gitmeye vakti olanlar için Silvan yönünde, il sınırında yaklaşık 60 kilometre uzaklıkta Malabadi Köprüsü duruyor. On ikinci yüzyıldan kalan bu Artuklu köprüsü, dünyanın en geniş kemerli taş köprülerinden biri olarak anılıyor.
Kentin adını veren petrol hikâyesinin simgesi ise merkeze yakın Raman Dağı. Türkiye'de ilk ticari petrol, 1940 yılında bu dağda bulundu.
Dönüş bavulu için Batman'dan alınabilecek en bilinen ürün Sason Dağları'ndan gelen çiçek balı; çok koyu demlenen acı kahve mırra da bölgenin ikram geleneğini temsil ediyor.
Seçenekler bulunduğunda bunlar genellikle aktarmalı oluyor; yerde beklenecek zaman, ikinci uçağın kalkışına göre kimi gün kısa, kimi gün uzun. Uçuş planı değişebilecek bir rotada bilet iptali koşullarını bilmek önemli.
Tokat Havalimanı (TJK) kentin batısında yeni açılmış bir tesis ve pisti 2.700 metre uzunluğunda. Uçaktan indikten sonra işe yarayacak birkaç not:
- Kent merkezi yirmi kilometre kadar doğuda
- Taksi yolculuğu yarım saate yakın
- Tarifeye bağlı servis otobüsü
- Komana, Ballıca ve Almus için araç kiralama
Tokat'ın kışı soğuk ve bol karlı; buzlanan yollar havalimanı ile kent arasındaki yolculuğu da yavaşlatabiliyor. Aralık ile şubat arasında havalimanından kente yol süresini biraz geniş düşünmek gerekiyor.
Kale, medrese ve bedesten
- Tokat Kalesi, merkezdeki kayalık tepede
- Gök Medrese, merkezde
- Tokat Müzesi (Arastalı Bedesten), merkezde
Açılışta anılan Tokat Kalesi, şehre hâkim kayalık tepenin üzerinde duruyor. Kente tepeden bakmak isteyenler için en iyi manzara noktası burası.
Merkezdeki Gök Medrese 1275'te yapılan bir Selçuklu eseri. Adını ve ününü, yapıyı süsleyen çinilerden alıyor.
Kentin müzesi, aslına uygun biçimde onarılmış eski bir Osmanlı çarşı binasında, Arastalı Bedesten'de bulunuyor. Arkeoloji ve etnografya koleksiyonu kentin geçmişini bir arada gösteriyor.
Üç durak da merkezde olduğundan aynı sabaha sığıyor. Kaleyi sona bırakmak, günü kentin bütününe yukarıdan bakarak kapatmak demek.
Merkezde zamanı kalanlar için başka yapılar da yürüme mesafesinde. Yeşilırmak üzerindeki Hıdırlık Köprüsü Selçuklu döneminden kalma bir taş köprü; dört yüz yılı aşkın Ali Paşa Hamamı bugün de yıkananları ağırlıyor, bezemeli odalarıyla Latifoğlu Konağı ise müze ev olarak kapılarını açıyor. Şehrin dışına çıkmak isteyenler için Yeşilırmak kıyısındaki antik Komana Pontika yaklaşık 10, damlataş oluşumlarıyla bilinen Ballıca Mağarası yaklaşık 26, çam ve meşe ormanlarının sardığı Almus'taki baraj gölü ise otuz kilometre kadar ötede; üçü de kiralık bir araçla tek günde birleştirilebiliyor.
Sarma, bat ve kebap
Tokat mutfağında ilk sırada yaprak sarması var. Sarma, kentin narince adı verilen üzüm yaprağıyla sarılıyor.
Bat ise soğuk yenen bir yemek. Yeşil mercimek, bulgur ve sebzeler bir araya geliyor; Batman'ın lebeni ve içli köftesinden sonra hafif bir değişiklik.
Daha doyurucu bir öğün isteyenlere Tokat kebabı öneriliyor: kuzu ile sebzeler aynı şişe dizilip taş fırına veriliyor.
İlçelerin de kendi ürünleri var. Zile bağlarının üzümünden pekmez ve köme yapılıyor, Niksar ovasında ise cevizi yetişiyor. Danişmentlilerin başkenti olan Niksar, kalesiyle birlikte yaklaşık 55 kilometre uzaklıkta.
Dönüş için en bilinen hediyelik, desenleri ahşap kalıplarla kumaşa basılan Tokat yazması. Gezi için en elverişli dönem mayıstan ekime uzanıyor.
Buğday ve etin birlikte uzun süre piştiği keşkek de Tokat sofralarında sık görülen bir yemek; yazlar sıcak ve kuru, geceler ise serin geçtiği için akşam yemeğini dışarıda yemek bu aylarda rahat.
Gök Medrese adı, Arastalı Bedesten ve Zile
Gök Medrese'nin adı nereden geliyor?
1275'te yapılan bu Selçuklu yapısı, adını ve ününü üzerini süsleyen renkli çinilerden alıyor.
Arastalı Bedesten'deki müzede neler görülebiliyor?
Restore edilmiş Osmanlı bedesteninde kentin arkeoloji ve etnografya koleksiyonu bir arada sergileniyor.
Batman'dan uçmadan önce Hasankeyf'e uğramak mümkün mü?
Hasankeyf yaklaşık 40 kilometre uzaklıkta ve Batman Havalimanı oraya gidenlerin kullandığı en yakın havalimanı. Ilısu Barajı nedeniyle eski kentin büyük kısmı sular altında kaldı; önemli yapılar, aralarında çinili Zeynel Bey Türbesi de olmak üzere, yeni yerleşimdeki kültür parkına taşındı. Sular altındaki eski kentin çevresinde tekne gezileri de yapılıyor.
Zile'deki kalenin Jül Sezar ile ne ilgisi var?
Zile Kalesi, Sezar'ın 'Veni, vidi, vici' sözünü söylediği savaşla anılıyor; Zile merkeze yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta.
Kışın Tokat Havalimanı'ndan kente giderken yol durumu nasıl oluyor?
Kış soğuk ve karlı geçiyor; kar ve buzlanma 20 kilometrelik havalimanı yolunu etkileyebiliyor.
